In gesprek met onze relatietherapeute

Jezelf zijn, je hart volgen, je eigen pad kiezen: het klinkt allemaal zo eenvoudig, maar in de praktijk valt het nogal eens vies tegen om je leven zo in te richten dat je er echt gelukkig van wordt. Want hoe weet je nou eigenlijk wat je echt graag wilt? Wat moet je doen om iets te veranderen dat al zo lang als de standaard voelt? En wat als je partner nou niet echt staat te springen om die nieuwe versie van jou? FAMKE gaat erover in gesprek met systeemtherapeut Elisabeth Reitsma.

“Ik zie in mijn praktijk veel mensen die op een kruispunt zitten, een tijd in hun leven dat ze zichzelf een beetje kwijt zijn geraakt. Je voelt dan wel dat er iets niet gaat zoals je zou willen, dat er iets moet veranderen, maar weet niet goed wat dan precies, en al helemaal niet hoe je dat moet aanpakken”, zegt Elisabeth. Van de buitenkant lijkt het plaatje misschien perfect – met een fijne relatie of zelfs een gezin, een mooi huis, een uitdagende en goedbetaalde baan en een actief sociaal leven – maar van binnen voel je dat er toch iets niet helemaal klopt. “En dat kan gaan wringen.”

VASTGEROESTE PATRONEN EN OUDE OVERTUIGINGEN

Zit je op zo’n punt, dan helpt het volgens Elisabeth om eens te kijken naar: waar ben je trouw aan je verhaal? “Dat klinkt misschien wat vaag, maar je verhaal kun je zien als je leven tot nu toe. Vooral in de periode dat je opgroeit, krijg je bepaalde overtuigingen mee van onder andere je ouders. Dat kunnen mooie overtuigingen zijn waar je iets aan hebt, maar soms houd je ook onbewust vast aan ideeën en gewoonten die ooit helpend voor je waren, maar dat nu niet meer zijn.” Sommige mensen groeien bijvoorbeeld op met de overtuiging dat je niet mag klagen, de vuile was niet buiten mag hangen, moeilijkheden vooral zelf moet zien op te lossen of nooit op mag geven.” Het kan heel goed zijn dat die overtuigingen je vooruitgeholpen hebben in je leven, omdat ze er bijvoorbeeld voor hebben gezorgd dat je een studie hebt afgerond en een goede baan hebt, maar dat je op een bepaald moment merkt dat ze je juist dwarszitten of tegenhouden.

“Als je alles altijd alleen probeert te fixen, voel je je misschien eenzaam of uitgeput. En als je niet of nauwelijks praat over de dingen waar je het moeilijk mee hebt, kan dat in een relatie – met je partner, maar ook met bijvoorbeeld familie of vrienden – voor onwetendheid, onbegrip en een gebrek aan verbinding zorgen.”

“Een nieuw verhaal schrijven betekent niet dat je je oude verhaal los moet laten”

DAAG JEZELF UIT

De wens voor verandering begint vaak met een bepaalde onrust, die je dan nog helemaal niet onder woorden kunt brengen. “Dat hoeft ook niet. Belangrijker is: durf je jezelf uit te dagen en vragen te stellen die je eerder niet hardop durfde te benoemen? Dan kun je al gaan schrijven aan een nieuw verhaal. Gaandeweg wordt vanzelf helder wát je precies anders wilt, en op welke manier. Misschien wil je niet langer altijd maar hard aan het werk zijn, maar ruimte maken voor spontaniteit en vrijheid, de touwtjes eens wat laten vieren. Of niet altijd meer alles alleen doen, maar leren leunen op mensen in je omgeving voor een luisterend oor en om je te helpen.”

Een nieuw verhaal schrijven betekent niet dat je je oude verhaal moet afkeuren of helemaal los moet laten. “Het is alleen maar goed om te erkennen dat je er in een andere levensfase wel iets aan gehad hebt, daar mag je ook waardering voor hebben.” Het betekent ook niet dat je tot in de puntjes weet hoe je leven er dan vanaf nu uit gaat zien. “Juist niet: verandering gaat hoe dan ook gepaard met onzekerheid en niet weten. ‘Zekerheid is de vijand van verandering’, zei de Argentijnse familiepsycholoog Salvador Minuchin, één van de grondleggers van systeemtherapie. Als je alleen maar vasthoudt aan wat je al weet, dan blijft alles bij hetzelfde. “

MILD ZIJN MAG

Nieuwe overtuigingen en patronen komen niet vanzelf, omdat je besluit dat je ze wilt hebben. “Ze kosten tijd, moed en geduld. Het begint allemaal met bewustzijn. Wat voor automatisch gedrag merk je op bij jezelf? Ben je altijd streng voor jezelf, dan denk je als je in een oud patroon of script vervalt al snel: ik leer het ook nooit. Door je daar bewust van te zijn, kun je zulke gedachten verleggen naar een variant waarin je milder voor jezelf bent: och, daar ga ik weer, kan gebeuren, maar nieuwe ronde, nieuwe kansen.”

Alleen al door na te denken over wat je los wilt laten of veranderen, schrijf je aan je nieuwe verhaal. De kans is groot dat je nog keer op keer op de automatische piloot iets doet of denkt dat niet past bij hoe jij wilt dat je nieuwe verhaal eruitziet. Dat hoort erbij. Oefening baart kunst, stap voor stap worden je nieuwe overtuigingen de standaard. “Vallen en weer opstaan is normaal, wees tijdens dat proces vooral een beetje lief voor jezelf.”

EVEN SCHRIKKEN

Niet alleen voor jou als individu, ook in relaties kan (het verlangen naar) verandering voor flink wat uitdagingen zorgen. “Als jij verandert, brengt dat ook iets teweeg bij de mensen om je heen”, legt Elisabeth uit. “Is je partner gewend dat jij altijd maar doordendert en alles wel regelt, dan kan het best schrikken zijn als je dat anders gaat doen. Dit is precies waar systeemtherapie over gaat: het doel daarvan is onderlinge relaties te verbeteren, omdat we elkaar voortdurend beïnvloeden. Verandert één persoon, dan beïnvloedt dat het hele systeem, inclusief de overtuigingen die mensen hebben over elkaar en de relatie zelf. ”Jóuw verandering kan bij de ander zorgen voor angst, verwarring en twijfel en schudt ongevraagd ook zijn of haar overtuigingen op. “Maar als jij open bent over wat je voelt en de ander daar echt naar luistert – en vice versa – kan verandering jullie verbinding ook versterken.”

Het kan overweldigend of zelfs onhaalbaar voelen, dat schrijven van een nieuw verhaal. “Dwars door de onzekerheid heen iets nieuws proberen ís ook spannend. Maar het goede nieuws is: je begint niet bij nul. Door heel bewust stil te staan bij wat je wel en niet meer wil, ben je al begonnen.”

Lees hier het originele artikel: https://www.famke.nl/verander-je-verhaal-in-therapie-bij-elisabeth-reitsma/